සාමාන්‍යයෙන් මලක් කිව්වම අපිට මතක් වෙන්නේ ලස්සන, සුවඳ හමන පුංචි මල් නේ. ඒත් ඔයාලා කවදාහරි හිතලා තියෙනවද කිලෝ 11ක් විතර බර, මීටරයක් විතර පළල ලොකු මලක් ගැන? අද අපි කතා කරන්න යන්නේ ලෝකයේ තියෙන ලොකුම තනි මල ගැනයි. මේකේ නම තමයි රැෆ්ලේසියා ආර්නෝල්ඩි (Rafflesia arnoldii).

කොළත් නෑ, මුලත් නෑ - හැබැයි සයිස් එක නම් මාරයි!

මේ මල කොච්චර ලොකුද කිව්වොත්, මේකේ පළල මීටර 1ක් (අඩි 3යි අඟල් 3ක් විතර) වෙනවා. ගිනස් වාර්තා පොතට අනුවත් දැනට හොයාගෙන තියෙන ලොකුම මල මේකයි. මේ මල රතු සහ දුඹුරු පාටින් යුක්ත වෙන අතර, ඒකේ ලොකු සුදු පාට ලප තියෙනවා. අමුතුම දේ තමයි, මේ ශාකයේ අපිට පේන්න කොළ, කඳන් හෝ මුල් මුකුත්ම නෑ. මේක නිකන්ම නිකන් යෝධ මලක් විතරයි!

මල ළඟට නම් යන්න බැරි තරම් ගඳයි

මේ මලට ඉංග්‍රීසියෙන් "Corpse flower" (කුණු වුණු මස් මල) කියලත් කියනවා. හේතුව තමයි මේකෙන් එන්නේ හරියට කුණු වුණු මස් වගේ මහ ජරා ගඳක්! ඇයි දන්නවද මේ වගේ ගඳක් එන්නේ? මේ මලට පරාගනය (pollination) වෙන්න නම් කෘමීන්ව ගෙන්නගන්න ඕනේ. ඉතින් මේ කුණු මස් ගඳට රැවටිලා මැස්සෝ සහ කුරුමිණියෝ මේ මල වටේට එකතු වෙනවා.

කොළ මුල් නැත්නම් මේගොල්ලෝ කොහොමද කෑම හොයාගන්නේ?

ඇත්තටම මේ ශාකය වැඩෙන්නේ හරියට වැම්පයර් කෙනෙක් වගේ. මේක "ටෙට්‍රාස්ටිග්මා" (Tetrastigma) කියන වෙනත් වැල් ජාතියක එතිලා ඒකෙන් තමයි කෑම බීම, වතුර ඔක්කොම හොරාට උරාගන්නේ. මල පිපෙනකම් කාටවත් මේක එළියට පේන්නේ නෑ, නිකන් නූල් වගේ වැල ඇතුළේ තමයි හැදෙන්නේ. පස්සේ ගෝවා ගෙඩියක් වගේ ලොකු පොහොට්ටුවක් හැදිලා තමයි මේ යෝධ මල පිපෙන්නේ. මල පිපෙනකොට "හිස්..." (hissing) ගාලා අමුතු සද්දෙකුත් එනවාලු!

ලංකාවේ නම් බලන්න බෑ!

මේ මල අපිට ලංකාවේ නම් බලන්න බෑ. මේවා හැදෙන්නේ සුමාත්‍රා, බෝර්නියෝ වගේ රටවල තියෙන වැසි වනාන්තරවල. මේක ඉන්දුනීසියාවේ ජාතික මල් තුනෙන් එකක් විදිහටත් නම් කරලා තියෙනවා. හැබැයි මේ මලේ පොහොට්ටුවක් හැදෙන්න මාස ගාණක් ගියත්, මල පිපිලා තියෙන්නේ දවස් කිහිපයක් විතරයි.

අවාසනාවන්ත ඉරණම: කැලෑ කැපීම සහ සංචාරකයන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් නිසා මේ වගේ වටිනා අමුතු ශාක දැන් ලෝකෙන් වඳ වීගෙන යන තත්ත්වයකට පත්වෙලා තියෙනවා. ඉතින්, ලස්සන නැති වුණත්, සුවඳ නැති වුණත් ලෝකයේ ලොකුම මල කියන්නේ සොබාදහමේ තියෙන තවත් එක් සුපිරි මැවිල්ලක් නේද?